Wanneer koek platval in die oond

Dit is donker. Piknagdonker. Nie eers ‘n ster in sig nie. Was daar ooit ‘n melkweg? Dit is donker. Piknagdonker … Waar sal jou hulp vandaan kom?

Suiker stap na haar kamer. Sjokoladekoek in die regterhand, hartseer in die linkerhand. Jy weet wat gaan gebeur … Sy sit op die vloer en vat die eerste happie. Dan die tweede, derde, vierde. Sy weet dit gaan nie dinge beter maak nie, maar dit help. Dit vat die pyn weg, neem haar na ‘n plek van vrede en hoop.

Dwelm vat die naald. Druk dit saggies deur die vel en laat die onheil deur sy are vloei. Dit verlos vinnig maar is tydelik. Dit neem hom na ‘n plek noord van die hel maar wes van genade. Dit plaas hom op ‘n troon en laat sy hartseer borrel en oorkook in verlossing. Hy vergeet dat dinge eens anders was.

Druif drink net een glasie wyn elke aand. Saam ete. Net om te ontspan. Die dag in perspektief te sit. Om dinge te verwerk. Te kan fokus. Om nie te skel nie. Om te vergeet.

Hartstog is weer terug na hom toe. Hulle noem dit liefde, liefde so magtig soos ‘n donderstorm. Sy weet hy gaan nie verander nie, maar sy is lief vir hom en op ‘n goeie dag is sy seker hy kan probeer verander.

Ons almal gryp op een of ander tyd na een of ander grashalm vir een of ander rede. Vir redding, vertroosting of ontvlugting? Sommige halms is skadeloos terwyl ander kan lei tot eindes. Eindes so tragies soos wanneer koek platval in die oond.

Te koop

Ma sit die jelly voor ons drie neer. Sy is moeg, die jaar was lank en onnodig. Haar hande bewe soos jelly en die enigste genade is haar liefde vir God, die UltraMel wat sy oor die jelly uit giet en ons drie wat voor haar sit.

“Ek weet julle gaan nie hiervan hou nie. Maar dit was sy laaste wens.”

“Ma, ons hou van jelly en vla, net nie so baie van die groenes nie.” troos Landa soos altyd.

“Kan ek nog ‘n bietjie vla kry, Lollie?”

“Nee Piet, jy het nie jou groente geëet nie.”

“Maar die jelly is dan groen soos broccoli en geel soos pampoen.”

“Hy het die meeste van die rooies gehou.” mompel Ma.

“Bou nou ‘n nasie, dis reg hier is nog ‘n bietjie. Ma, hoe laat kom Pa huis toe? Hy moet asseblief onthou om vir my ‘n tjek te gee vir die CSV-kamp.”

“Ek sal more vir jou die tjek teken voor ek jou by die koshuis aflaai.”

“Dankie Ma, maar hoe laat kom Pa huis toe?”

“Ja Ma, wanneer? Pappa moet nog saam my deur my somme gaan. Hy is ‘n menslike sakrekenaar.” vra Landa.

“Voor Klaasvaakie julle nag kom soen. Verskoon my asseblief?”
Ma staan op. Stap voordeur toe. Die houtdeur is swaar op haar gewrigte en haar trane. Sy maak die deur agter haar toe. Tree vir tree stap sy die melkweg te gemoet. Haar trane is op die randjie van verlossing. Aan die einde van die stoep kyk sy vir die man in die maan terwyl Bougainvilleas sorgloos in die wind wals. Pa se bakkie stop. Hy is moeg, sy dag was lank en onnodig. Hy soengroet haar op haar wang.

“Naand my skattebol, is die kinders al in die bed?”

“Nee Hermanus, hulle eet jelly.”

“Moenie hartseer wees nie. Hulle sal aanpas .”

“Vraag is gaan ek kan aanpas?”

“Mettertyd … ja.”

“Ek wil nie.”

“Mamma! Met wie praat ma?” vra Landa verrassend van agter.

“Met Liewe Jesus. Kom ons gaan kyk gou na daardie somme.”

Engele

Engela dra die laaste bokse motor toe. Haar herinneringe laat haar stilstaan. Sy neem die oomblik in, die wind streel saggies die trane weg. Die bure se seuntjie, Daniël, ruk haar terug aarde toe. Sy haal diep asem, laai die bokse vinnig in die motor en ry. In haar truspieëltjie sien sy; vir kleine Daniël speel met ‘n veer, ‘n vorige lewe en die eerste tekens van Jakarandas wat blom.

***

Gabriël Engelbrecht hou die skraal lyfie styf teen sy bors. Hy voel haar hart klop, wild van onsekerheid maar ritmies van liefde. Hy streel saggies oor haar blonde hare en soen haar op die voorkop. Sy kyk vraend op, sy potblou oë troebel van trane.

“En dit?”

“Ek is baie lief vir jou.”

“Was jy dan nie altyd nie?”

“Net ‘n bietjie meer as gister.”

***

“Mens kan nooit van jou probleme af weg vlug nie, al jaag jy teen 200 kilometer per uur.” Het hy altyd gesê. Sy gaan sy wysheid die meeste mis.

Hoe dit gebeur het dat hulle paaie so verby mekaar geloop het, weet sy nie. Dalk die werk? Miskien, maar mens het verantwoordlikhede! Die lewe? Vlou verskoning! Prioriteite? Definieer prioriteite? Sy comebacks was die beste. ‘n Migraine bekruip haar onverwags van agter wat haar in nood laat indraai by Caltex.

***

“Kan ek chips ook kry?”

“Jy kan kies, maar nie chocolates en chips nie.”

“Jy is lelik met my.”

“Liefde word nie gemeet in chips nie.”

***

Sy klim in die motor en ry huis toe. Sy begin nou gewoond raak om nie ‘n “Veilig tuis” boodskap te stuur nie. Sy laai die bokse af en maak ‘n koppie tee.

***

“Twee suikers asseblief.”

“Twee? Jy besef te veel suiker is nie goed vir jou nie.”

“Dit is net suiker, nie arseen nie.”

“Kan jou wel in ‘n vroeë graf laat rus!”

***

Sy gaan sit op sý stoel en maak die eerste boks oop. Een vir een pak sy
jare se geskiedenis in hopies. Sy verwerk goed beter as dit in orde is. Uit een van die boeke val ‘n koevert. Dit lees Engela. Haar hande bewe soos een wat moet getuig. Sy skeer die koevert oop, haar oë dwaal op die bladsy …

“Liewe Engela

Die dag toe jy in my lewe gesweef het , was seker die geseëndste dag in my lewe. Nooit het ek gedink Liewe Jesus sal sy engele so vrygewig uitdeel nie. Jy is my redding, jy laat my glo, jy inspireer my met elke glimlag en traan. Ek hoop ek kan vir jou dieselfde beteken.

Groete

Engel Gabriël”

Verward blaai sy deur die boeke. Daar is niks. Sy woorde, liefde of vertroosting het weg gevlieg. Haar lewe is nou ‘n swartgat. Gaan daar ‘n dag kom wat sy finaal van hom vergeet?

***

“Kan nie glo jy het my vergeet nie!”

“Jammer my engel. My vergadering het bietjie langer aangehou as wat ek verwag het.”

“Almal is al huis toe. Hoe kon jy? Wil jy my gesig op ‘n boksie melk sien?”

“Ek is regtig jammer. Dit sal nie weer gebeur nie. Belowe.”

***

Sy gaan staan by die venster. Haar trane gly saggies oor haar wange soos reën teen ‘n venster. Hy was die gelukkigste wanneer dit reën; “Spoel die aarde skoon van al ons sonde” het hy geglo. Sy tel sý Bybel van die “gelowige” hopie op, neem dit kamer toe en klim in die bed. Die huis is stil. Buite is dit net die wind wat sing. Sy maak die Bybel oop.

“Liewe Engela

Die hemelse vader is ‘n God van liefde. Ek is baie lief vir jou, al word jy soms kwaad vir my.

Groete

Engel Gabriël”

Die woorde maak haar naar van die hartseer.

***

“Ek voel nie vandag baie lekker nie. Kan ek by die huis bly?”

“Ek sê jou wat, ek bel ook siek in werk toe en dan gaan eet ons roomys op die strand.”

“Kan ek ‘n Flake in myne kry?”

“Jy kan twee Flakes kry.”

***

Sy kan nou nog nie glo dat sy nie die tekens gesien het nie. Hy was nog altyd sterk en trots, nooit erken of laat blyk dat daar is fout nie. Die dokter het haar per ongeluk gebel. Hy het selfs dit ontken en het gesê dit was ‘n verkeerde nommer. Sy het hom geglo. Na al die jare het sy nie in hom getwyfel nie, behalwe nou. Sy staan op en gaan maak nog ‘n koppie tee. Sy dwaal soos ‘n verlore engel in die heelal rond.

Net toe gaan die voordeur oop en sy val terug aarde toe.

“Naand Engel, jammer ek is laat.”

“Ek is net so bly jy is tuis.”

“Jy die huis ontruim vandag?”

“Ja. Die wolke is nou leeg en die hemel lê in hopies op die mat.”

Met of sonder woorde…

Ons is elf in die dakkamer. ‘n Hele kolonie oor sestig, ek, Angelina Jolie, twee mans wat lyk asof hulle verdwaal het oppad na n veiling toe en ‘n meermin wat laat is. Almal gretig om te leer hoe om woorde in Sarie te publiseer.

Die meermin loop skaam-skaam tot by die naaste stoel. Heel voor. Sy gaan sit met die grasie van ‘n simfonie. Sy is pragtig met hemelblou oë wat jou laat glo in ‘n hemel, ‘n bos hare en ‘n uitrusting geskik vir Nataniël.

Twee dames fluister vir mekaar: “Sy dans seker later in ‘n konsert.” Die res beskinder die jeug wat geen respek het vir tyd nie en ek wonder of ek verdwaal het?

Sy kyk oor haar regter skouer. Knipoog vir die klas en prewel met haar lippe “jammer.”

Die praatjie begin en almal se skryftalent word in 20 minute vernietig deur kenners met ondervinding. Aan die einde vra een van die aanbieders of daar enige vrae is. Almal is doodstil, ons sal maar eerder begin bak en kyk of ons só in die Sarie sal verskyn. Maar die meermin steek haar hand op.

“W-w-wa-aa-r k-k-kry m-m-m-ens ie-e-m-m-m-an-nd o-o-o-m-mm j-j-jou w-w-w-we-e-r-rk t-te p-p-p-proe-e-e-f l-l-l-lees-s?”

“Sy is doof.” Fluister die tannie voor my. Ons is almal stomgeslaan.

Tydens middagete kom groet die meermin vriendelik, waar Angelina Jolie en ek ons verlore drome op die bodem van ‘n wynglas soek.

“M-m-mmy n-n-naa-am i-i-is V-v-v-vick-ky.”

In hierdie oomblik besef ek ‘n heelal vol waarhede, onder andere dat jy nie n stem nodig het om jou woorde oor die wêreld te laat weergalm nie.

Skoolgeld

In my kinderjare is daar net n paar oomblikke wat my bybly: 1. Mam wat my troos met UltraMel. 2. Op die gras, saam my familie, terwyl ons sateliete soek. 3. Pa wat Sondae sy leftover braaibroodjie met my deel. 4. Onder Ma se Husqvarna terwyl stukkies lap op my gesig val. En 5. Ouma Kotie se ingelegte perskes.

My laerskooljare is ingekleur met: 1. Ballet voor Juffrou Koekoe se klas. 2. Pieter Burger wat al my kartonwerk projekte voltooi. 3. Die Voortrekkers, Skaak Klub en Krieket span wat aanbeveel dat ek n ander stokperdjie beoefen. 4. Kaalvoet tydens pouse. En 5. My mini sjokolade empire.

Hoërskool het gelei na vele terapie-sessies maar wat ek kan/wil/mag onthou is: 1. Pouses op n trap terwyl Shakespeare my leer van n wêreld oor die Vaal. 2. Juffrou Saartjie se onrealistiese Huishoudkunde verwagtinge. 3. Philip se smile in die Wiskunde klas. 4. Stefan Liebenberg wat al my houtwerk projekte voltooi. En 5. Mode-parades tydens debat.

Universiteit was soos vir menigde, jare wat diep in my hart lê: 1. Die eerste dag toe ek vir Adri ontmoet en n vriendin vir ewig ryker word. 2. Toe Surina en Corli in my lewe in wals, jy kan my fax as ek weet hoe dit gebeur het. 3. Ek en Jolandi se Wacky Wednesdays en later saam Lizelle Presleys se karaoke. 4. Gesiggie en Gummie Bear. 5. Oomblikke onder Sunnyside se lapa, die Ackerman woning se sitkamer en saam Leany, Ansobeth, Riëtte en Natasha op G4F se tafels.

En toe trek ek Kaap toe en soos wat my oudste sussie getuig, bly ek omtrent in elke windrigting. Hier het nuwe herinneringe my hart kom steel: 1. Ek en Andrea se standaard doughnut middagetes. 2. Jean Mari se drukkies en meetings. 3. Mari se onverwagte geskenkies. 4. Die JC assistente wat vir altyd in my hart n plek sal he. En 5. Die dag toe ek vir Irma, Liandra, Lucindi, Nichole en die besondere Elunda ontmoet.

Ander buitemuurs-oomblikke sluit in: 1. Ek en Marais se roadtrips na die uithoeke en afdraaipadjies van ons verbeelding. 2. Brandewyntjies saam Pierre. 3. Ferdi se koerant uitknipsels teen sy yskas. 4. Armand wat al my bome stomp snooi. En 5. Die onvergeetlike, inspirerende en finominale week by Riana Scheepers se laaste Kreatiewe Skryfkuns kursus op De Companje.

Dit was hier waar ek geleer het dat: 1. Daar wel ander siele op aarde is wie se hart ook anders klop. 2. Brandewyn voor nege gedrink kan word. 3. Jy jou woorde vir 10 sent n meter kan verkoop. 4. Sjokolade fondant enige hartseer genees. En 5. Dit sonde is om nie jou talent met die wêreld te deel nie! Maar vanselfsprekend was dit nie goed genoeg vir my nie. Ek wou nie luister nie, nie na Riana Scheepers nie en ook nie na die 200 mense wat my geseën het met hulle aanmoediging nie MAAR toe gebeur iets…

Vrydag, 3 Junie 2016 staan ek in n parkeerarea en Karine Retief seën my met dierbaarste kompliment wat my n ewigheid sal bybly. En net daar en dan weet ek dis tyd om op te hou veg. Dankie, Karine! Te verstane, is mens mos maar só; ons wil nooit luister nie, weet van beter, dink die een na die ander verskonings uit. Een TedTalk vertel dat ons basies vir die wat ons aanmoedig sê hulle weet eintlik niks.

Maar nie meer nie want; die duurste skoolgeld wat jy in diese liewe kan betaal is om nie na jou engele te luister nie.